Święty Ignacy Loyola – Niezłomny Rycerz Chrystusa i Założyciel Jezuitów

Od marzeń o dworskiej sławie do kul armatnich pod Pampeluną

Inigo López de Loyola urodził się jesienią 1491 roku na rodowym zamku Loyola w baskijskiej prowincji Guipúzcoa. Jako najmłodszy z trzynaściorga dzieci zamożnego szlachcica od zarania młodości wychowywał się w chwale tradycji rycerskich. Marzył o wielkich podbojach, honorze, sławie i sercu pięknej damy dworu. Przez lata pędził żywot typowego renesansowego dworzanina – bywał porywczy, wyzywał rywali na pojedynki i pisał miłosne wiersze. Los zmienił się diametralnie w maju 1521 roku podczas obrony twierdzy w Pampelunie przed wojskami francuskimi. Francuska kula armatnia zdruzgotała mu prawą nogę, a drugą ciężko raniła. Francuzi, pod wrażeniem jego niezwykłego męstwa, odwieźli go na noszach do rodzinnego zamku, nie przypuszczając, że ten epizod zrewolucjonizuje losy całej chrześcijańskiej Europy.

Rekonwalescencja była długa i niezwykle bolesna. Noga goiła się źle; konieczne było ponowne łamanie i operowanie bez żadnego znieczulenia. Aby zabić potworny nudę leżenia w łóżku, prosił o romansidła rycerskie. W zamku znaleziono jednak tylko dwie książki w języku kastylijskim: „Życie Chrystusa” Ludolfa z Saksonii oraz tomik z żywotami świętych. To właśnie wtedy rozpoczęła się wewnętrzna rewolucja przyszłego świętego. Analizując własne stany emocjonalne po lekturze o czynach rycerskich oraz po czytaniu o świętych, odkrył regułę: marzenia o świecie dawały chwilową uciechę, lecz pozostawiały pustkę, podczas gdy myśli o naśladowaniu św. Franciszka czy św. Dominika napełniały go głębokim, trwałym pokojem.

Miecz na ołtarzu: Droga przez Manresę i studia w Paryżu

Gdy całkowicie wyzdrowiał, podjął odważną decyzję o odrzuceniu dotychczasowego życia. W 1522 roku udał się do słynnego sanktuarium w Montserrat. Tam dokonał symbolicznego aktu: po całonocnej straży przed wizerunkiem Matki Bożej zawiesił swój rycerski miecz i sztylet przy ołtarzu, oddał wykwintne ubrania żebrakowi, sam zaś przywdział zgrzebną szatę z płótna workowego. Następnie udał się do pobliskiej Manresy, gdzie spędził niemal rok w odosobnionej jaskini. Przechodził tam przez ciężkie próby duchowe i surowe posty. To z tych mistycznych doświadczeń walki z własnymi słabościami narodziły się „Ćwiczenia Duchowe” – podręcznik formacji wewnętrznej, który po dziś dzień stanowi fundament duchowości ignacjańskiej.

Zrozumiawszy, że do skutecznej pomocy duszom potrzebuje rzetelnej wiedzy, nie wahał się jako dorosły, trzydziestoletni mężczyzna zasiąść w jednej ławce z dziećmi, aby uczyć się podstaw gramatyki łacińskiej. Pragnienie poznania doprowadziło go na Uniwersytet w Paryżu. To tam skupił wokół siebie grupę utalentowanych i pełnych wiary studentów, wśród których byli m.in. Franciszek Ksawery oraz Piotr Faber. 15 sierpnia 1534 roku w kaplicy na Montmartre zrobili wspólne śluby ubóstwa, czystości oraz podróży do Ziemi Świętej, a w razie niemożności jej odbycia – całkowitego oddania się do dyspozycji papieża.

Żołnierz Chrystusa i potęga Towarzystwa Jezusowego

Gdy wyjazd do Ziemi Świętej okazał się niemożliwy z powodu wojny z Imperium Osmańskim, grupa udała się do Rzymu. W 1540 roku papież Paweł III Bullą Regimini militantis Ecclesiae oficjalnie zatwierdził nowy zakon – Towarzystwo Jezusowe. Ignacy został wybrany jego pierwszym przełożonym generalnym. Od tego momentu założyciel zakonu jezuitów zarządzał dynamicznie rozwijającą się strukturą z małego pokoju przy kościele Santa Maria della Strada w Rzymie. Dyktował tysiące listów, wysyłał misjonarzy na najdalsze krańce świata (do Indii, Japonii czy Ameryki Południowej) i zakładał darmowe kolegia nauczające na najwyższym poziomie.

Zmarł wyczerpany pracą i chorobami 31 lipca 1556 roku. Przesłanie, które pozostawił, streszcza się w słynnym haśle zakonu: Ad maiorem Dei gloriam – Wszystko na większą chwałę Bożą.