Święty Bartłomiej Apostoł – Świadek Prawdy
-
Wspomnienie: 24 sierpnia
-
Patron: Garbarzy, rzeźników, introligatorów, tynkarzy, szewców, rękawiczników, bartników, tynkarzy oraz osób cierpiących na choroby skóry, nerwice i zaburzenia neurologiczne.
- Atrybuty: Nóż do obdzierania ze skóry, zdarta skóra trzymana w dłoni lub przewieszona przez ramię, zwój lub księga Ewangelii.
- Kanonizacja: Święty wczesnochrześcijański (uznany przez tradycję całego Kościoła z racji apostolstwa i męczeństwa).
Niezwykła droga Natanaela: Od drzewa figowego po krańce świata
Kim był Natanael z Kany Galilejskiej?
Gdy analizujemy to, jak przedstawiany jest święty Bartłomiej w Biblii, szybko dostrzegamy pewną ciekawostkę imienną. W Ewangelii według św. Jana występuje on pod imieniem Natanael, co po hebrajsku oznacza „Dar od Boga”. Natomiast Ewangelie synoptyczne określają go mianem Bartłomieja, co stanowi aramejskie określenie Bar-Tolmai, czyli „syn Tolmaja”. Pochodził z Kany Galilejskiej, a do grona uczniów Jezusa trafił dzięki swojemu przyjacielowi, Filipowi.
Ich pierwsze spotkanie obrosło legendą. Gdy Filip podekscytowany oznajmił, że znaleźli Mesjasza z Nazaretu, Natanael odpowiedział początkowo z głębokim sceptycyzmem: „Czyż może być co dobrego z Nazaretu?”. Zmienił jednak zdanie w jednej chwili. Gdy zbliżył się do Chrystusa, usłyszał niezwykły komplement: „Oto prawdziwy Izraelita, w którym nie ma podstępu”. Jezus dodał, że widział go pod drzewem figowym, zanim jeszcze zawołał go Filip. Ta mistyczna wręcz wiedza sprawiła, że przyszły Apostoł natychmiast wyznał wiarę, wykrzykując: „Rabi, Ty jesteś Synem Bożym, Ty jesteś Królem Izraela!”.
Misja na krańcach świata i straszliwy finał
Gdy prześledzimy pełen trudu życiorys świętego Bartłomieja Apostoła, wyraźnie widać, że po Zesłaniu Ducha Świętego stał się nieustraszonym wędrowcem. Starożytne przekazy historyków Kościoła, w tym Euzebiusza z Cezarei, wskazują, że z ewangelią na ustach dotarł niezwykle daleko – głosił naukę Chrystusa w Indiach, Arabii, Mezopotamii, a ostatecznie w Armenii.
W Armenii jego działalność przyniosła gigantyczne owoce. Dzięki żarliwej modlitwie Apostoł uzdrowił opętaną córkę króla Polimiusza, co doprowadziło do nawrócenia samego władcy oraz całego dworu. To z kolei wywołało wściekłość pogańskich kapłanów i brata królewskiego, Astiagesa. Na jego rozkaz Chrystusowy uczeń został podstępnie uwięziony w mieście Albanopolis. Ostatni rozdział jego ziemskiej drogi stanowi okrutne męczeństwo świętego Bartłomieja. Został skazany na potworną karę: obdarto go żywcem ze skóry, a następnie ukrzyżowano i ścięto. Nawet w trakcie najstraszliwszych mąk nie przestał chwalić Boga i umacniać lokalnych chrześcijan.
Potężny orędownik i wyrazisty symbol w sztuce
Relikwie męczennika przebyły długa drogę – z Armenii trafiły na wyspę Lipari, stamtąd do Beneventu, aż wreszcie w X wieku cesarz Otton III sprowadził je do Rzymu, gdzie do dziś spoczywają w bazylice św. Bartłomieja na Wyspie Tyberyjskiej.
Wielu wiernych zastanawia się, czego patronem jest święty Bartłomiej we współczesnym świecie. Ze względu na drastyczny sposób poniesionej śmierci tradycja przypisała go jako opiekuna rzemieślników pracujących ze skórą i nożami – garbarzy, szewców, rzeźników oraz introligatorów. Modlą się do niego również osoby zmagające się z przewlekłymi chorobami skóry i nerwicami. W sztuce sakralnej atrybuty świętego Bartłomieja Apostoła są niezwykle rozpoznawalne: artyści niemal zawsze przedstawiają go z ostrym nożem w dłoni lub ze zdartą skórą przerzuconą przez ramię niczym płaszcz.