Święty Jakub Starszy Apostoł: Życiorys i Legendy Patronatów
-
Wspomnienie: 25 lipca
-
Patron: Hiszpanii, Portugalii, pielgrzymów, podróżujących, żołnierzy, aptekarzy, kapeluszników oraz robotników.
- Atrybuty: Muszla przegrzebka (tzw. muszla świętego Jakuba), kij pielgrzymi, tykwa na wodę, szeroki kapelusz z muszlą, księga oraz miecz (symbol jego męczeństwa).
- Kanonizacja: Święty z czasów przedkongregacyjnych (uznany za świętego przez tradycję i kult wczesnochrześcijański).
Niezwykła droga Syna Gromu: Historia, która odmieniła bieg Europy
Z Galilei do grona wybranych
Gdy spojrzymy na życiorys świętego Jakuba Starszego, zrozumiemy, że nie był to człowiek z pomnika – to był porywczy, pełen energii rybak z Galilei. Razem ze swoim młodszym bratem Janem pracował u boku ojca, Zebedeusza, nad brzegami Jeziora Galilejskiego. Jezus nadał im obu przydomek Boanerges, co oznacza „Synowie Gromu”. Określenie to idealnie oddawało ich porywczy, impulsywny charakter.
Święty Jakub Starszy Apostoł wyróżniał się jednak czymś więcej niż tylko gorącym temperamentem. Wraz z Piotrem i Janem tworzył trójkę najbardziej zaufanych uczniów Chrystusa. To właśnie ci trzej apostołowie byli świadkami najważniejszych wydarzeń z życia Nauczyciela: zostali wpuszczeni do domu Jaira przy wskrzeszeniu jego córki, oglądali chwałę przemienienia na górze Tabor oraz towarzyszyli Chrystusowi w dramatycznych chwilach trwogi w Ogrodzie oliwnym.
Hiszpańska misja i odważne świadectwo
Po zmartwychwstaniu Chrystusa i zesłaniu Ducha Świętego apostołowie wyruszyli w różne strony świata, aby głosić Ewangelię. Tradycja chrześcijańska przekazuje, że Święty Jakub Starszy Apostoł udał się aż na Półwysep Iberyjski, do rzymskiej prowincji Hispania. Choć początkowo jego misja w tamtych rejonach przynosiła niewiele owoców, a ziarno wiary kładło się z trudem, ziemskie ziarno zostało posiane.
Po powrocie do Judei apostoł kontynuował nieustraszone nauczanie. Jego autorytet i rosnące wpływy chrześcijan zwróciły jednak uwagę władz rzymskich oraz żydowskich. W 44 roku naszej ery król Herod Agryppa I, pragnąc przypodobać się przeciwnikom nowej wiary, nakazał uwięzienie apostoła. Niebawem doszło do egzekucji – nastąpiła męczeńska śmierć Jakuba Apostoła, który został ścięty mieczem w Jerozolimie. Stał się tym samym pierwszym męczennikiem z grona Dwunastu. Legendy mówią, że jego odważne i pełne pokoju zachowanie w obliczu śmierci tak poruszyło jednego ze strażników, że ten nawrócił się na miejscu i zginął razem z nim.
Legenda Santiago i szlak, który połączył Europę
Śmierć męczennika nie zakończyła jednak jego opowieści. Uczniowie świętego mieli przewieźć jego ciało łodzią z powrotem do Hiszpanii i pochować je w Galicji. Na kilka stuleci o miejscu pochówku zapomniano z powodu najazdów i wojen. Dopiero w IX wieku pustelnik Pelagiusz, prowadzony niezwykłym światłem gwiazd, odnalazł grobowiec. Miejsce to nazwano Campus Stellae (Pole Gwiazdy), skąd pochodzi współczesna nazwa miasta – Santiago de Compostela.
Wokół grobu wyrósł wspaniały kult. W średniowieczu Santiago de Compostela stało się trzecim – obok Rzymu i Jerozolimy – najważniejszym celem chrześcijańskich pielgrzymek. Powstała wtedy słynna Droga św. Jakuba (Camino de Santiago), sieć szlaków prowadzących z całej Europy. Warto dowiedzieć się, czego patronem jest święty Jakub, ponieważ to właśnie z ruchem pielgrzymkowym wiążą się jego najważniejsze funkcje opiekuna. Jako stróż wędrowców, pielgrzymów i podróżnych czuwa nad tymi, którzy szukają sensu życia i przemierzają kilometry.
Patrząc na sztukę sakralną, łatwo zauważyć atrybuty świętego Jakuba Większego. Przeważnie przedstawia się go w stroju pielgrzyma – z szerokim kapeluszem, kijem, tykwą oraz muszlą przegrzebka, która stała się oficjalnym symbolem szlaku Camino. Czasem ukazany jest także z mieczem, przypominającym o rodzaju jego śmierci oraz o roli patrona żołnierzy i rycerzy.