Święty Atanazy Wielki – Filar Kościoła i Niezłomny Przeciwnik Arianizmu
-
Wspomnienie: 2 maja
-
Patron: Teologów, osób niesłusznie wygnanych oraz duszpasterzy walczących o czystość wiary.
- Atrybuty: księga (symbol jego licznych dzieł teologicznych), pastorał biskupi, pióro, model kościoła, czasami przedstawiany w łodzi (nawiązanie do jego ucieczek i wygnań).
- Kanonizacja: Zaliczony w poczet świętych i Doktorów Kościoła przez aklamację i tradycję wczesnochrześcijańską.
Historia człowieka, który sprzeciwił się całemu światu
Święty Atanazy Wielki urodził się pod koniec III wieku w Aleksandrii, która była wówczas tętniącym życiem centrum nauki i kultury. Od najmłodszych lat wykazywał nieprzeciętną inteligencję, co sprawiło, że szybko stał się prawą ręką biskupa Aleksandra.
Kluczowym momentem, który na zawsze zmienił życiorys świętego Atanazego, był słynny Sobór w Nicei w 325 roku. Choć Atanazy był wtedy jedynie młodym diakonem, to właśnie on stał się głównym intelektualnym motorem walki z nową, niebezpieczną nauką – arianizmem. Ariusz, kapłan z Aleksandrii, zaczął głosić, że Jezus Chrystus nie jest Bogiem równym Ojcu, lecz jedynie "doskonałym stworzeniem". Atanazy wiedział, że jeśli ta nauka zwycięży, fundament chrześcijaństwa runie. Stał się więc najważniejszą postacią jako obrońca bóstwa Chrystusa, argumentując z niezwykłą pasją, że tylko Bóg mógł zbawić ludzkość.
Kiedy Atanazy sam został biskupem Aleksandrii, zaczęła się jego wieloletnia droga przez mękę. Historia walki z arianizmem to nie tylko debaty teologiczne, ale brutalna polityka. Cesarze rzymscy, pragnąc spokoju w państwie, często sprzyjali arianom. Atanazy, ze względu na swoją nieugiętość, był pięciokrotnie wyganiany ze swojej diecezji! Spędził łącznie 17 lat na wygnaniu, ukrywając się na pustyniach u boku mnichów lub w rzymskich katakumbach. Mówiono o nim wówczas "Athanasius contra mundum", co oznacza "Atanazy przeciwko światu". Mimo że był osaczony, nigdy nie poszedł na kompromis z prawdą.
Warto zwrócić uwagę na atrybuty świętego Atanazego, szczególnie na księgę, którą trzyma na wielu wizerunkach. Reprezentuje ona nie tylko jego obronę wiary, ale też ogromny dorobek pisarski. To on napisał m.in. życie świętego Antoniego Pustelnika, czym zaszczepił miłość do życia zakonnego w całej Europie. Jego życie to opowieść o tym, że jeden człowiek, uzbrojony w wiarę i wiedzę, może zatrzymać lawinę błędu, która zalewa cały ówczesny świat. Do Aleksandrii powrócił na stałe dopiero pod koniec życia, ciesząc się szacunkiem nawet dawnych wrogów, i zmarł w pokoju w 373 roku, pozostawiając Kościół silniejszym niż kiedykolwiek.