Święty Łukasz Ewangelista: Lekarz i Pisarz Miłosierdzia
📌 Wizytówka Świętego
Wspomnienie liturgiczne: 18 października
Patronat: Lekarze, chirurdzy, pielęgniarki, malarze, rzeźbiarze, rzeźnicy, notariusze oraz historycy sztuki.
Atrybuty: Skrzydlaty wół (cielę), zwój lub księga, paleta malarska, pędzle, wizerunek Matki Bożej, narzędzia medyczne.
Kanonizacja: Kult starożytny potwierdzony tradycją apostolską.
Od pogańskiego medyka do kronikarza Bożego Miłosierdzia
Z pokładu rzucanego falami statku u wybrzeży Malty, przez mroczne cele rzymskiego więzienia, aż po tętniące życiem ulice hellenistycznych metropolii – ten wykształcony Grek nie odstępował świętego Pawła na krok. Jako wzięty lekarz ciał, niezwykle szybko stał się wybitnym lekarzem ludzkich dusz, chwytając za pióro, by ocalić od zapomnienia najpiękniejsze przypowieści o Bożym przebaczeniu, jakie kiedykolwiek usłyszał świat.
Pióro w służbie ubogich, kobiet i odrzuconych
Próbując odkryć to, kim był święty Łukasz w swoich najmłodszych latach, musimy przenieść się do bogatej i zepsutej Antiochii Syryjskiej. Jako poganin z urodzenia i medyk z wykształcenia, na co dzień stykał się z ogromem ludzkiego bólu, co ukształtowało w nim niezwykłą dozę empatii. Gdy po spotkaniu z chrześcijaństwem przyjął chrzest, jego wrodzona, medyczna wrażliwość przełożyła się na niepowtarzalny styl literacki. To właśnie Ewangelia świętego Łukasza najdobitniej akcentuje czułość Chrystusa wobec kobiet, celników, trędowatych i pogardzanych biedaków. Tylko dzięki jego skrupulatności znamy dziś do głębi wzruszające przypowieści o synu marnotrawnym czy miłosiernym Samarytaninie.
Wierny towarzysz Apostoła Narodów aż po grób
Oprócz dziejów Jezusa, genialny Syryjczyk pozostawił Kościołowi także bezcenne Dzieje Apostolskie. Opisując misyjne szlaki, często używa formy „my”, co bezsprzecznie dowodzi, że dzielił bezpośrednio trudy podróży z Pawłem z Tarsu, znosząc u jego boku głód, katastrofy morskie i prześladowania. Nawet gdy inni stchórzyli i opuścili uwięzionego w Rzymie apostoła, ten ze wzruszeniem dyktował w swoim liście: „Tylko Łukasz jest ze mną”. Tradycja przekazuje, że po męczeńskiej śmierci swojego duchowego ojca, ewangelista samotnie niósł Dobrą Nowinę mieszkańcom Achai, Galacji oraz Beocji, gdzie ostatecznie zmarł – według wielu starożytnych źródeł ponosząc śmierć męczeńską za wiarę w wieku 84 lat. Właśnie na pamiątkę tych wydarzeń obchodzimy wspomnienie świętego Łukasza 18 października każdego roku.
Pędzel, który uchwycił najczystsze oblicze Maryi
Z osobą wiernego ucznia Pawła wiąże się jeszcze jedna, niezwykle barwna tradycja. Powszechnie znana starożytna legenda przypisuje mu potężny talent plastyczny. Pobożne podania twierdzą, że był on twórcą pierwszych ikon Matki Bożej z Dzieciątkiem – to on miał namalować słynny wizerunek Salus Populi Romani, a niektóre apokryfy przypisują mu nawet autorstwo jasnogórskiej Czarnej Madonny. Z tego powodu malarska paleta oraz portret Maryi stanowią bardzo rozpoznawalne atrybuty świętego Łukasza Ewangelisty, umieszczane w ikonografii tuż obok tradycyjnego symbolu skrzydlatego wołu.
Czy wiesz, że…
wół (lub ciele) został przypisany św. Łukaszowi jako jego ewangeliczny symbol, ponieważ jego relacja rozpoczyna się w Świątyni Jerozolimskiej, od zwiastowania kapłanowi Zachariaszowi? Wół był w starożytności głównym zwierzęciem ofiarnym, co genialnie oddaje teologiczny zamysł autora, pragnącego uwypuklić kapłański i ofiarny wymiar ziemskiej misji Jezusa Chrystusa.