Święty Bernard z Clairvaux – Mnich, Który Zmienił Europę
-
Wspomnienie: 20 sierpnia
-
Patron: Cystersów, Burgundii, Ligurii, pszczelarzy, wytwórców wosku, a także teologów. Przyzywany jest również jako orędownik w czasie chorób zwierząt.
- Atrybuty: Biały habit cysterski, pastorał opacki, księga, pióro, ul pszczeli, narzędzia Męki Pańskiej (Arma Christi) oraz spętany demon u stóp.
- Kanonizacja: 18 stycznia 1174 roku przez papieża Aleksandra III.
Porzucenie dworu dla surowej celi – droga do Clairvaux
Urodził się w 1090 roku na zamku w Fontaine-lès-Dijon jako syn rycerza Tescelina. Jako młody arystokrata miał przed sobą otwarte drzwi do wspaniałej kariery wojskowej lub dyplomatycznej. Kiedy jednak zgłębiamy życiorys świętego Bernarda z Clairvaux, uderza nas przede wszystkim jego niezwykła, pociągająca charyzma i radykalizm w poszukiwaniu Boga. W wieku 22 lat podjął decyzję, która wstrząsnęła jego otoczeniem – postanowił wstąpić do ubogiego, nowo powstałego opactwa w Cîteaux. Nie poszedł tam jednak sam. Jego zdolności przekonywania były tak ogromne, że pociągnął za sobą około trzydziestu młodych arystokratów, w tym własnych braci, wujów i przyjaciół.
Magnetyczna osobowość i rozkwit nowego zakonu
Wspólnota z Cîteaux, zanim dołączył do niej Bernard, chyliła się ku upadkowi z braku powołań. Przybycie tej potężnej, młodej grupy dało początek nowej epoce w historii monastycyzmu. Trudno przecenić wpływ, jaki w tamtym czasie wywarli na Kościół cystersi i święty Bernard. Już trzy lata po obłóczynach, w 1115 roku, opat Stefan Harding wysłał młodego zakonnika do założenia nowej fundacji w Dolinie Piołunu (Vallée d'Absinthe). Bernard zmienił jej nazwę na "Jasną Dolinę" – po łacinie Clara Vallis, a po francusku Clairvaux.
Jako opat Clairvaux, Bernard żył w skrajnej surowości, często poszcząc i oddając się bez reszty modlitwie oraz ciężkiej pracy fizycznej. Mimo pragnienia ukrycia się przed światem, jego mądrość przyciągała do klasztoru tysiące ludzi – od prostych chłopów po biskupów i władców. Za jego życia opactwo w Clairvaux stało się matką dla blisko 70 nowych klasztorów w całej Europie.
"Doktor Miodopłynny" – mistyk o złotych ustach
Bernard posiadał niezwykły dar wymowy. Jego kazania i traktaty teologiczne charakteryzowały się tak wielką słodyczą, płynnością i głębią duchową, że potomni nadali mu tytuł Doctor Mellifluus, co oznacza "Miodopłynny Doktor". To właśnie dlatego, gdy zastanawiamy się, czego patronem jest święty Bernard, odpowiedź staje się niezwykle logiczna – z racji metaforycznej słodyczy swoich słów, uznano go za opiekuna pszczelarzy. Ponadto, w sztuce sakralnej atrybuty świętego Bernarda z Clairvaux niemal zawsze obejmują ul pszczeli obok klasycznej księgi i pastorału.
Choć był człowiekiem o żelaznej dyscyplinie, zachowane do dziś pisma Bernarda z Clairvaux tchną niesamowitą czułością i miłością, szczególnie w odniesieniu do Matki Bożej oraz człowieczeństwa Jezusa Chrystusa. Jego komentarze do "Pieśni nad Pieśniami" do dziś stanowią absolutne arcydzieło światowej mistyki chrześcijańskiej.
Zmarł 20 sierpnia 1153 roku w swoim ukochanym Clairvaux, zostawiając Europę odmienioną przez cysterską duchowość i kulturę pracy, która położyła fundamenty pod cywilizacyjny rozwój Starego Kontynentu.