Święta Petronela – Niezłomna Dziewica i Strażniczka Rzymskich Bram

Święta Petronela, żyjąca w I wieku naszej ery rzymianka od stuleci fascynuje zarówno historyków, jak i wiernych szukających duchowego wsparcia. Według bardzo starych chrześcijańskich podań, pism apokryficznych oraz zapisków przypisywanych św. Marcelemu, ta niezwykła kobieta miała być blisko związana z samym Księciem Apostołów. Tradycja ludowa i wczesne legendy głoszą, że była to rodzona lub duchowa córka świętego Piotra. Imię Petronela uważa się zresztą za żeński odpowiednik imienia Piotr. Choć współcześni teolodzy skłaniają się ku wersji, że Petronela była jego „duchową córką”, którą osobiście nawrócił i ochrzcił w Rzymie, to wersja o więzach krwi mocno zakorzeniła się w kulturze i sztuce sakralnej.

Życie młodej chrześcijanki nie było wolne od cierpienia. Apokryfy opisują, że Petronela była niezwykle piękną dziewczyną, jednak przez długi czas zmagała się z ciężką chorobą i paraliżem, który przykuł ją do łóżka. Legenda głosi, że gdy uczniowie zapytali świętego Piotra, dlaczego uzdrawia tylu obcych ludzi, a pozwala cierpieć własnemu dziecku, apostoł uzdrowił ją na chwilę, by pokazać moc Boga, po czym nakazał jej wrócić do łóżka. Choroba miała być dla niej tarczą chroniącą jej czystą duszę przed zepsuciem ówczesnego, pogańskiego świata Rzymu. Dziewczyna znosiła swoje katusze z niesamowitą godnością, spokojem i bezgraniczną ufnością w plan Boży, stając się żywym świadectwem wiary dla całej rodzącej się wspólnoty.

Gdy Święta Petronela została ostatecznie w cudowny sposób całkowicie uzdrowiona, jej uderzająca uroda szybko zwróciła uwagę rzymskiego patrycjusza i możnowładcy o imieniu Flakkus. Zachwycony jej wdziękiem poganin postanowił pojąć ją za żonę i postawił twarde ultimatum: albo wyjdzie za niego za mąż, albo spotkają ją surowe konsekwencje. Dla Petroneli, która potajemnie złożyła już śluby czystości i oddała swoje serce Jezusowi, małżeństwo z pogańskim hrabią było nie do pomyślenia. Wykazała się jednak niezwykłą mądrością. Poprosiła Flakkusa o trzy dni do namysłu, żądając jednocześnie, aby po upływie tego czasu przysłał po nią uroczysty orszak matron, które odprowadzą ją do jego domu.

Przez te trzy dni młoda dziewica nieustannie pościła i żarliwie się modliła, prosząc Boga o ratunek przed złamaniem ślubów. Trzeciego dnia, gdy orszak weselny zbliżał się do jej domu, do Petroneli przybył chrześcijański kapłan Nikomedes, który odprawił Mszę świętą i udzielił jej Komunii świętej. Chwilę po przyjęciu Najświętszego Sakramentu, Petronela położyła się na łóżku i spokojnie oddała ducha Bogu. Zmarła śmiercią naturalną w opinii świętości, uciekając w ten sposób przed przymusowym zamążpójściem. Choć nie zginęła od miecza ani na arenie, jej bezkompromisowa postawa i gotowość do oddania życia za wiarę sprawiły, że została uznana za męczennicę. Jej ciało złożono w katakumbach Domitylli przy via Ardeatina.

Wizerunek młodej rzymianki przez stulecia inspirował artystów, którzy starali się oddać jej cnoty poprzez symbole. Analizując ikonografię, zauważymy, że atrybuty świętej Petroneli są bardzo charakterystyczne. Najważniejszym z nich są klucze – motyw ten bezpośrednio nawiązuje do jej relacji ze świętym Piotrem, klucznikiem królestwa niebieskiego. Często trzyma w dłoniach miotłę, co w tradycji ludowej uczyniło z niej patronkę gospodyń domowych i porządku, oraz gałązkę palmową symbolizującą jej duchowe zwycięstwo nad prześladowcami. Ze względu na liczne pielgrzymki do jej grobu oraz legendy o jej podróżach, z czasem stała się znana jako potężna patronka podróżnych, chroniąca ludzi przed niebezpieczeństwami w drodze oraz nagłymi atakami wysokiej gorączki.