Święty Edwin z Northumbrii: Król, Męczennik i Patron

Od tułacza na obcych dworach do chrześcijańskiego władcy Anglii

Zimna noc 616 roku, mury pałacu we Wschodniej Anglii. Do stojącego w ciemności wygnańca dobiega tajemniczy głos. Obiecuje coś niewyobrażalnego: nie tylko odzyskanie ojczystego tronu, ale i królestwo potężniejsze niż cokolwiek, co widział dotychczasowy świat Anglosasów. W tym jednym momencie los zaszczutego, młodego księcia zmienia się bezpowrotnie. Postanawia zaufać nieznanemu Bogu. Droga do wzniesienia pierwszej drewnianej świątyni w Yorku będzie jednak długa – utkana z ucieczek, dworskich intryg i głębokiego duchowego przełomu.

Gorzki chleb wygnania i tajemniczy zwiastun nadziei

Gdy analizujemy pełen dramatycznych zwrotów życiorys świętego Edwina z Northumbrii, przenosimy się na początek VII wieku do podzielonej Brytanii. Po śmierci ojca, króla Deiry, młody Edwin musiał uciekać przed bezwzględnym szwagrem Ethelfrithem (władcą Bernicji), który podbił jego rodzime ziemie i połączył oba królestwa. Przez niemal dwie dekady książę tułał się po królestwach Walii i Anglii Wschodniej, żyjąc w ciągłym strachu przed skrytobójcami nasyłanymi przez prześladowcę.

Sytuacja stała się krytyczna na dworze króla Redwalda (Rædwala), który pod wpływem łapówek i gróźb zaczął rozważać wydanie wygnańca oprawcom. To właśnie wtedy, gdy osamotniony Edwin siedział nocą przed pałacem, objawiła mu się nieznana postać. Nieznajomy położył dłoń na jego głowie i obiecał, że książę pokona wrogów i zasiądzie na tronie, jeśli w przyszłości posłucha rady człowieka, który powtórzy ten sam gest. Wkrótce potem Redwald odstąpił od zdrady, stoczył bitwę nad rzeką Idle i pokonał Ethelfritha, przywracając Edwina na tron – już jako władcę zjednoczonej Northumbrii.

Małżeństwo z Kentu, posługa Paulina i chrzest w drewnianej kaplicy

Jako władca Northumbrii Edwin szybko zyskał szacunek poddanych i poszerzył granice swojego państwa. Przełomowym momentem dla całego królestwa było jego małżeństwo z chrześcijańską księżniczką Etelburgą, córką króla Kentu. Razem z nową królową na północ przybył biskup Paulin, jeden z misjonarzy wysłanych z Rzymu przez papieża Grzegorza Wielkiego. Władca długo jednak się wahał, skrupulatnie badając nauki chrześcijańskie i konsultując się ze swoimi pogańskimi doradcami.

Prawdziwym wstrząsem stał się nieudany zamach na życie króla, dokonany przez wysłannika pogańskiego władcy Wesseksu, oraz równoczesne, szczęśliwe narodziny jego córki Eanfled. Biskup Paulin w kluczowym momencie podszedł do monarchy, położył dłoń na jego głowie i zapytał, czy pamięta dawne objawienie z czasów wygnania. Poruszony monarcha zrozumiał, że nadszedł czas wypełnienia obietnicy. To spektakularne nawrócenie króla Edwina doprowadziło do tego, że w Wielkanoc 627 roku przyjął on chrzest w Yorku wraz z całym dworem. Ceremonia odbyła się w specjalnie wybudowanym drewnianym kościele, który dał początek słynnej katedrze York Minster.

Złoty wiek sprawiedliwości i męczeński finał pod Hatfield Chase

Panowanie chrześcijańskiego monarchy zapisało się w historii Wysp Brytyjskich jako czas niespotykanego dotąd pokoju i praworządności. Współczesne kroniki wspominały z podziwem, że za jego rządów kobieta z nowo narodzonym dzieckiem mogła przejść całą wyspę od morza do morza, nie doznając od nikogo najmniejszej krzywdy. Król dbał o najuboższych, nakazał stawiać przy źródłach miedziane czarki dla spragnionych wędrowców i gorliwie wspierał budowę nowych świątyń.

Sielanka nie trwała jednak długo, gdyż rozwój chrześcijaństwa wywołał sprzeciw pogańskich sąsiadów oraz politycznych rywali. Penda, pogański król Mercji, połączył siły z chrześcijańskim, lecz wrogim Northumbrii brytyjskim władcą Cadwallonem z Gwynedd i najechał kraj. 12 października 633 roku w krwawej bitwie pod Hatfield Chase król Edwin poległ na polu walki, broniąc swojego ludu. Mimo że państwo uległo chwilowej dewastacji, męczeństwo świętego Edwina stało się duchowym fundamentem pod trwałą chrystianizację całej północnej Anglii.

Czy wiesz, że…
głowa świętego Edwina została po bitwie odzyskana przez jego wiernych zwolenników i przeniesiona do Yorku, gdzie złożono ją w podziemiach ufundowanej przez niego katedry? Co ciekawe, tradycja przypisuje Edwinowi również założenie zamku i osady, która z czasem przekształciła się w dzisiejszą stolicę Szkocji – Edynburg (ang. Edinburgh, czyli dosłownie „Twierdza Edwina”).