📌 Wizytówka Świętego
Wspomnienie liturgiczne: 10 października
Patronat: Dzieł misyjnych w Afryce, osób walczących z niewolnictwem i handlem ludźmi, uciskanych, migrantów oraz Zgromadzenia Misjonarzy Kombonianów i Sióstr Kombonianek.
Atrybuty: Krzyż misyjny, mapa Afryki, rozerwane łańcuchy niewolnicze, mitra i pastorał biskupi.
Epoka / Miejsce: XIX wiek (1831–1881) / Włochy (Limone sul Garda, Werona), Sudan (Chartum).
Złamać Klątwę Czarnego Lądu: Jak Włoski Chłopiec Przysiągł Życie Afryce
Luty 1858 roku, środek zwrotnikowego piekła nad Białym Nilem. Młody włoski kapłan patrzy, jak mordercza febra zabija jego towarzyszy jednego po drugim, podczas gdy bezwzględni handlarze pędzą w kajdanach tysiące ludzi przez palące piaski Sudanu. Zamiast uciekać do Europy, Daniel Comboni pada na kolana przy świeżym grobie przyjaciela i składa cichą przysięgę: „Albo Afryka, albo śmierć!”.
Od ubogiej chaty nad jeziorem Garda do głosu powołania
Limone sul Garda, mała gmina w Lombardii, była miejscem, gdzie 15 marca 1831 roku na świat przyszedł Daniel, syn Luigiego i Domeniki Combonich. Spośród ośmiorga rodzeństwa to właśnie on jako jedyny dożył wieku dorosłego. Rodzina żyła nadzwyczaj skromnie, pracując w sadach cytrusowych. Aby zapewnić chłopcu wykształcenie, rodzice wysłali go do darmowego instytutu księdza Nicoli Mazzy w Weronie. To właśnie tam, słuchając relacji powracających misjonarzy, młody Daniel poczuł, że jego serce bije w rytmie odległego, nieznanego kontynentu.
Analizując dziewiętnastowieczny życiorys świętego Daniela Comboniego, wyraźnie widać, że jego święcenia kapłańskie w 1854 roku od początku były związane z pragnieniem wyruszenia na najtrudniejsze rubieże świata. Gdy w 1857 roku po raz pierwszy postawił stopę w Sudanie, zderzenie z tropikalnymi chorobami, skrajną nędzą i bezprawiem okazało się wstrząsem, który zniechęciłby niemal każdego. Comboni zobaczył jednak w cierpiących mieszkańcach Afryki braci potrzebujących miłości, a nie współczucia czy pogardy.
Rewolucyjny plan: „Zbawić Afrykę przez Afrykę”
W 1864 roku, podczas modlitwy przy grobie świętego Piotra w Rzymie, zrodził się w jego umyśle pomysł, który zrewolucjonizował dotychczasowe myślenie o misjach. Comboni zrozumiał, że Europejczycy nie powinni narzucać Afryce swoich wzorców ani traktować jej protekcjonalnie. Ten genialny zamysł streścił w zdaniu, które na stałe zapisało się w historii Kościoła: „Zbawić Afrykę przez Afrykę”. Idea ta zakładała tworzenie szkół, szpitali i uniwersytetów na obrzeżach kontynentu (m.in. w Kairze), gdzie sami Afrykanie kształciliby się na nauczycieli, lekarzy, rzemieślników i kapłanów dla własnych społeczności.
Aby zrealizować ten cel, potrzebował ludzi równie zdeterminowanych jak on sam. W 1867 roku założył Instytut Misyjny dla Afryki (późniejszych Misjonarzy Kombonianów), a w 1872 roku powołał do życia zgromadzenie żeńskie, znane początkowo jako Pobożne Matki Afrykańskie (dzisiejsze Siostry Kombonianki). Te dynamiczne wspólnoty stały się pierwszymi w historii strukturami zakonnymi całkowicie poświęconymi ewangelizacji oraz podnoszeniu godności mieszkańców Afryki Środkowej.
Pasterz na pustyni i ostateczne zwycięstwo miłości
W 1877 roku papież Pius IX mianował go biskupem tytularnym Claudiopolis i Wikariuszem Apostolskim Afryki Środkowej. Zaledwie rok później Sudan nawiedziła katastrofalna susza, która przyniosła ze sobą pomór bydła, głód i epidemię ospy. Biskup Comboni przemierzał wówczas tysiące kilometrów na wielbłądach – rozdawał zapasy, pielęgnował konających i bezkompromisowo potępiał arabskich handlarzy niewolników, zwanych jellaba.
Analizując wielkie afrykańskie dzieło świętego Daniela Comboniego, widać wyraźnie, że zapłacił za nie najwyższą cenę. Osamotniony, atakowany przez oszczerców i wycieńczony nawracającą febrą, zmarł 10 października 1881 roku w Chartumie w wieku zaledwie 50 lat. Do ostatniego tchnienia powtarzał płaczącym współbraciom: „Ja umieram, ale moje dzieło nie umrze”. Papież Jan Paul II ogłosił go świętym 5 października 2003 roku.
Czy wiesz, że…
Daniel Comboni był nie tylko żarliwym duszpasterzem, ale również cenionym w Europie naukowcem i poliglotą? Oprócz biegłej znajomości kilku języków europejskich oraz arabskiego, jako pierwszy w historii opracował słowniki i struktury gramatyczne dla niepisanych dotąd języków nubijskich oraz języka dinka. Jego porywające raporty geograficzne z dorzecza Nilu publikowano w elitarnych czasopismach naukowych w Paryżu, Wiedniu i Rzymie, a włoskie Towarzystwo Geograficzne przyznało mu tytuł członka honorowego za wkład w poznanie geografii Afryki.